አዲሱ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር 1243/2013 እና ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ካፒታል

ኢትዮጵያ ላለፉት ስድስት አሥርት ዓመታት ስትጠቀምበት የቆየችውን የንግድ ሕግ በማሻሻል፣ በ2013 ዓ.ም አዲስ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር 1243/2013ን አውጥታለች። ይህ አዲስ አዋጅ ከቀደመው ሕግ በተለየ መልኩ አዳዲስ የንግድ ማህበር ዓይነቶችን ያካተተ ሲሆን፣ ከእነዚህም መካከል አንዱ ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር (One Man Company) ነው። ይህ የንግድ ማህበር ዓይነት ከዚህ በፊት በኢትዮጵያ ንግድ ሕግ ውስጥ ያልነበረ ሲሆን፣ አንድ ግለሰብ ብቻውን የራሱን ማህበር በሕጋዊ መንገድ እንዲያቋቁም እድል የሚሰጥ ነው።

ለምን አስፈለገ?

ቀደም ሲል በኢትዮጵያ ንግድ ሕግ መሠረት ማንኛውም ማህበር ለመመስረት ቢያንስ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ አባላት ያስፈልጉ ነበር። ይህ አሠራር በቂ ካፒታል ያለው ነጋዴ ወይም ባለሀብት ማህበር ለመመስረት ሲፈልግ፣ ምናባዊ (fictitious) ማህበርተኛ ማለትም ያለ ትክክለኛ መዋጮ በስም ብቻ የተመዘገበ ሰው እንዲፈልግ ያስገድደው ነበር። አዲሱ የንግድ ሕግ ይህንን ችግር ለመፍታት ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበርን በማካተት፣ አንድ ግለሰብ ብቻውን ኃላፊነቱ የተገደበ የንግድ ማህበር እንዲኖረው አስችሏል።

ዝቅተኛ ካፒታል መጠን

በአዋጁ መሠረት፣ ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበርን ለመመስረት የሚያስፈልገው ዝቅተኛ ካፒታል ብር 15,000 (አሥራ አምስት ሺህ) ብቻ ነው። ይህ መጠን ከኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር (PLC) ጋር ተመሳሳይ ደንብ የሚከተል ሲሆን፣ ማህበሩ ገና በምስረታ ደረጃ ላይ ላሉ ግለሰቦች ተደራሽ እንዲሆን ታስቦ የተቀመጠ ነው።

ገንዘቡ የት እና እንዴት ይቀመጣል?

ካፒታሉን የሚያረጋግጠው ገንዘብ ወይም በገንዘብ የሚከፈለው የዕጣ ድርሻ፣ ማህበሩ በንግድ መዝገብ ውስጥ ከመመዝገቡ በፊት፣ በሚመሰረተው ማህበር ስም በተከፈተ ዝግ የባንክ ሒሳብ (blocked bank account) ውስጥ ተቀማጭ መደረግ ይኖርበታል። ይህ ሒሳብ "ዝግ" የሚባልበት ምክንያት፣ ማህበሩ በንግድ መዝገብ ውስጥ በይፋ እስኪመዘገብ ድረስ በሒሳቡ ውስጥ የተቀመጠው ገንዘብ ሊወጣ ወይም ሊንቀሳቀስ ስለማይችል ነው። ይህ አሠራር ካፒታሉ በእውነት መኖሩን ለማረጋገጥና ማህበሩ ከመመዝገቡ በፊት ገንዘቡ በሌላ አግባብ ጥቅም ላይ እንዳይውል ለመከላከል የተዘጋጀ ጥንቃቄ ነው።

ለምን ማወቅ ያስፈልጋል?

ንግድ ለመጀመር የሚያስቡ ግለሰቦች፣ በተለይም ብቻቸውን ማህበር ማቋቋም የሚፈልጉ ባለሀብቶች፣ ይህንን የካፒታል መጠንና የባንክ ሒሳብ አከፋፈት ሂደት አስቀድመው ማወቃቸው ጠቃሚ ነው። ካፒታሉን ወደ ዝግ ሒሳብ ከማስገባት ጀምሮ ማህበሩ በንግድ መዝገብ እስኪመዘገብ ድረስ ያለውን ጊዜ በትክክል መከታተል፣ ምስረታው ያለምንም መስተጓጎል እንዲፈጸም ያግዛል።

ማንኛውም ንግድ ከመጀመርዎ በፊት ከሚመለከተው የንግድ ምዝገባ አካል ወይም ከሕግ ባለሙያ ጋር በመመካከር ትክክለኛውን የአሠራር ሂደት መከተል ይመከራል።

ምንጭ፡ የኢትዮጵያ ንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር 1243/2013